firstLine"; ?>

1031. Gach maighdean go mathair De $
Length: long 33qq
Certainty: 4
Period:
  1. 15th ult
Areas:
  1. Connacht
Classes:
  1. religious
Manuscripts:
  1. TCD 1340 (H.3.19) 16th -17th cent.
Prints:
  1. transl. McKenna, PB pp. 52-5, 160-5 (no. 11a)
Motifs:
  1. envoi to SS Francis and Michael
  2. moral qualities of woman
  3. comparison with all others
  4. imagery for saint
  5. Kinship of humans with BVM
  6. nun, cailleach dubh
  7. Old age
  8. suirghe, courtship
Poet Christian Names:
  1. Pilib Bocht (cf.dedications in last verses)
Poet Surnames:
  1. O hUiginn
Patron Christian Names:
  1. BVM
Patron Surnames:
  1. saint
Apologue Subclasses:
  1. BVM replaces erring nun in sacristy
Meter Vars:
  1. RannMhor
Poem:

Poem in printable PDF format

Gach maighdean go máthair Dé


[McKenna, Lambert: Philip Bocht Ó hUiginn, Dublin, 1931, poem 11a]


1 Gach maighdean go máthair Dé

maighdean agus máthair í

ní maighdean mhná máthair Dé

gidh bráthair mé a-tá ar a tí.


2 Éanghuidhe ara creidthe cion

gá béalghuidhe is beithte dhamh

a suirghe is téagar rem theagh

fuighle fear bréagadh na mban.


3 Is fad ón ghrádh budh dhleacht dúinn

mar a-tá mo dhearc ina diaidh

triall anaibhseach ag linn láin

amairseach ngráidh sinn dar siair.


4 Ó sgáile ghairthe na ngruadh

ón fháinne aighthe mar ór

ar gcomhadhaint clann a ciabh

grian doradhairc ann an ógh.


5 Ná léigeadh mo dhóigh fa dhlaoi

tar gach n-éigean dar fhóir sí

ní mímheas ar máthair nDé

gan mé im bráthair dhíleas dí.


6 Cian do ghabh a hannsa ón óigh

an annsa gá car i gcéill

ní fiu fear fagháil a gráidh

bean ler bh’áil a faráil féin.


7 I n-am ar snadhmaidh le ar siair

dom fhaghlaidh nochan am rúin

ar ndeaghuilne do dhíoth gráidh

náir an críoch deaghshuirghe dhúinn.


8 Mithidh dhamh sgaoileadh dom sgéal

ní rach dá laoidheadh gan luagh

a gcoisgéar is dearbh mar déar

ní searbh sgéal ná oirsgéal uar.


9 Sgéal do chuala ar chailligh dhuibh

’na hainnir chuanna gan choir

an fhad rug a séan mar sin

a-dir an sgéal nach tug toil.


10 ’Na sa-criosda do bhaoi an bhean

nír liosda a gnaoi fa gnaoi ghlan

do bhí a nós gan bhréig ar bun

ar an mbréid ndubh bhós nír bhladh.


11 Do bhí i bpáirt le Moire móir

i bpáirt coire sul do cháidh

ní roibhe ós a gnaoi fa ghréin

céim dá ghloine i mnaoi do mhnáibh.


12 Do roinne fa dhúthracht dí

gach dúthracht fa loinne lé

nír neamhghnáthaigh deoir fa dhlaoi

gnaoi ar sgeoil ar deaghmháthair nDé.


13 Do bhí do ghile ’na gruaidh

nar ghile í mar budh áil

go rug taise clann a cúil

barr tnúidh ar mhaise ó na mnáibh.


14 Do éirigh gan liosdacht lé

sa-criosdacht do dhéinimh dhí

rug geall ar ghean is ar ghnaoi

bean mar do bhí nar fhearr í.


15 Cléireach don mhaighdin tug toil

ar ndrud ris an maighdin mir

fa chomhrúinibh lé do luigh

gur ghuidh sé an ngormshúiligh ngil.


16 An cléireach airdmhear go n-uaill

’s an mhaighdean fa tréidheach treoir

sul do sguir don ainnir úir

súil gun chailligh dhuibh ’na dheoidh.


17 Ósa imtheacht as dáil dúnn

do ráidh ag imtheacht an ógh

ar gcur oire an dolaigh dhíom

bíodh oraibh a Mhoire mhór.


18 Eochracha an tighe a-tá ar m’iocht

ó tá an cridhe mar nar chleacht

ag so a Mhoire uaim it ucht

an lucht coire im thruaill ar dteacht.


19 Do ghabh Moire an aisgidh fhuair

gan fhaicsin do dhuine dhíbh

nír laighdigh ag cách a céim

a gnáth féin gun mhaighdin mhín.


20 Do ghluais bean an chrotha chaoimh

leis an bhfear gér dhona an dáil

ar n-athchur oire ar an óigh

cóir carthar Moire ó na mnáibh.


21 Ní fada do lean dá fhleidh

acht gér fhada an seal mar sin

tánaig lá an chléirigh fan gcoir

toil na mná d’éindigh gur ibh.


22 Téid ’na meirdrigh ós gach mnaoi

’na meirdrigh gan bhréig do bhí

a móid nar fhéad d’iadhadh lé

re ré cóig mbliadhan déag dí.


23 Nír laighdigh Moire ar a muirn

’na maighdin fa gloine gairm

do bhí ar an bhfaidsin ’na feidhm

sí ’na seilbh d’fhaicsin is d’ainm.


24 Sí ar dtaisdeal nochar thearc bhfiach

ag teacht ó thaisdeal na gcríoch

gan bhréid dhubh ná teagh an dtráth

gur gheabh sgáth fan [mbrugh] ’na mbíoth.


25 Ní coimseach mo cháil ó chorp

do ráidh go toirseach ar dteacht

féach mo sheal ar gcládh don chiort

bean san riocht i dtám is tearc.


26 Gé thugais masla dod mhóid

fa mhasla gé rugais ruaig

ní dheachaidh san bhrugh gan bhréig

do bhréid dubh ná t’eachair uaid.


27 Ó tharla th’oire mór mion

ar Moire ógh acht gidh eadh

eidir chulaidh is deilbh damh

gabh th’fheidhm bhunaidh a bhean.


28 Do ghabh a hoifig dá éis

oifig do sgar re sgís

do bhí sí nar ghloine an ghéis

d’éis mar do bhí roimhe a-rís.


29 Feadh a saoghail ó sin suas

mar sin do chomhain a cás

mar budh í an bhean do bhí ar dtús

i ndlús do bhí a gean ’s a grás.


30 Truagh mar thugas tús mo ré

a tús nocha thugas dí

do chaithfinn deibheadh a Dhé

deireadh mo ré aithnim í.


31 Froinséis naomh ós chách ’s a chroch

craobh agus a bláth fan mbioth

mar an áirc dá dtuighinn teach

leath ’na pháirt cuirim re cioth.


32 Firéan an tighe nach thraoth

Míghéal an bile fa bhláth

nó go ndeach sé i n-orlainn m’fhiach

is é a sgiath comhlainn re gcách.


33 Ní hiongnadh cách fa chuing dó

agus bláth an chuill ’s a chna

iomdha slighe is searg an fhuil

cridhe do threaghd guin an gha. Gach