firstLine"; ?>

1584. Olc a cuitighthear comaoin De $
Length: long 43qq
Certainty: 5
Period:
  1. 16th ult
  2. 17th mid
Areas:
  1. Ulster
Classes:
  1. religious
Manuscripts:
  1. Mayn. B 9a Tadhg O Neachtain 1708-17
  2. NLI G 140 M. Troy & R. Tipper 1724-40
Motifs:
  1. imagery for God (cerd)
  2. God as Creator
  3. Judgment Day
  4. guardian angel
  5. The gift of tears
  6. Life a loan
  7. Equality of all men in God’s sight
  8. renunciation of the world
  9. The Ten commandments
  10. legal terminology (comaoin, oglach, agra)
  11. trapping badgers (?)
Poet Christian Names:
  1. Uilliam Og (Mayn. B 9)
Poet Surnames:
  1. Mac an Bhaird
Apologue Subclasses:
  1. Adam and Eve: the Fall
  2. the Crow in borrowed plumage
Meter Vars:
  1. deibhidhe
Poem:

Poem in printable PDF format

Olc cúitighthear comaoin Dé

[Maynooth B9, 23]

Uiliam Óg Mac an Bhaird cecinit

[Deibhidhe, Dán Díreach]


1 Olc (a) cúitighther comaoin Dé

da tti air d’ochuir finne

guais dhúinn a ttra(i)th a ttuigthe

nach fa[th] tnu[i]th na tiodhluicthe.

2 Do dhealbh Día da dhreich naoidhe [24]

maith an chedtús comaoine

dealbh oighre Dé gach duine

ní hé an Coim(i)dhe is cionntuighe.

3 Tugadh dhóibh ó Dhía neimhe

párrthas na bport ainglidhe

dhóibh do chruthaigh an chruinne

is glóir shuthain shíorruidhe.

4 Beatha gan aois gan urchra(dh)

tug dóibh [do] druim connarrt[h]a

cunn[rad](arta) dai[n]g(h)ion Dé na ndúl

do caille[adh] e tré iomthnúth.

5 Deich gcroinn do chrannuibh torraighr

tugadh ann don Adhamhchloinnr

do-ní aonchrann d’aithne dhíobh

a s[ha]orchlann d’aithle an Airdrí[o]gh.

6 [A-]dubhairt Día ’na dhiaigh sin

“búain fan gcrann-so is cuis baoghuil”

fa[th] tuirse a n-[orchra](?) ar fheghuin

“tortha an crainn-si comhéduigh.”

7 Fa[th] tréigthe an t(s)lachta nemhda

cúl le hadhbhuigh (a) n-oileamhna

cuis truaghe a ttocht a (b)Párrthas

na bport n-uáine n-abhallghlas.

8 Nior gabh Éabha aithreach dhuinn

d’aslach aingil an iomthnuig

gan bhein cnuais chroinn na haithne

ger ghuais coill na (coill) comirce.

9 Éabha tar éis a meallta

do claochl[á](uigh) a cruth naoidhenta

tug ar bhás a beatha[i]dh ngloin

cás nach dechamh [leg. deachaidh?] gan dioghail(t).

10 “Do-gheabha sibh ó(s) so a-mach”

do ráidh Críost cuinne baogh(u)lach

“beatha 7 bás ar a dhruim

sechadhr leam ghnás ó ghabhuim.”

11 Do chan an talamh ar tús

ní thiubhradh as é [a] iomthus

da ndecha[i]dh a gcoir choga[i]dh

beatha[idh] dhoibh [’n]a ndernadair.

12 A-dubhairt Dia re a dhúil féin

do luach anumhla(dh) an[n]-séin

“do-dhén(amh) talamh dhíbh is de

gach toradh thríbh [ní]? teilgfe.”

13 Do threig Eabha ’sa haicme

gna(i)th dul a ndiaigh derluigthe [see 24d]

fiodhbhuidh toruidh phuirt Pharrthuis

d’fhaluigh uilc a n-iomarbhais.

14 A-ta sinn ó sin a-le(ith)

síol Adhamh d’éis a chéile

a talamh ag(a) búain beatha

folamh úain ar n-aighthecha.

15 Cia an t-aonnech dá ísle cion

mór dioghul na ndeich n-aithne[adh]

nar éara da aithle [word missing from line]

níor caillr Éabha acht aonaithne.

16 Do-ghebhum mar (f)uair Éabha [25 ]

sioth ar son [na] haithmhéile [leg. -mhéala]

dera acht go bhfhuair [leg. n-uair?] go hollamh

a bhfhuair Eabha (f)uairemair.

17 Bheith da n-agra(dh) ar gach aonfher

bu[dh] he [íoc]? a comaoineadh

d’éis a gcaithmhe is doilge dh[ao]íbh

ní mhaithfe(adh) an Coimdhe a chomaoin.

18 Ní leanfadh Día ar na daoinibh

íoc (i)nar chuir do chomaoinibh

Ri(gh) na cruinne ód(o)-chuaidh a gclí

a bh(fh)uidhe a-mháin [leg. a-bháin?] da mberthaoi.

19 Gi be(ith) bronnta do-bheir neach

do dhuine nach bia(igh) buidhech

tiagair ’na dheoigh fa dheire[adh]

díamhuir an sgeoil sgaoilfidher.

20 Tarla éan narbh a(dh)luinn drech

don éanluidh [leg. -th] is iúl direach

canuid firéin echtra an eoin

leanta d’fhírphre[i]mh an ursgeoil.

21 Rádh gach[a] eoin don [e]altuin

od cuiredh í a n-ilrechtuibh

go ttiubhradh eite don eón

beite iongnadh san ursgeúl.

22 Do-gheibh eite ó gach ean díobh

ar mbeith lán d’fhuacht is d’i(o)mshníomh

dál na fennoige [leg. -óige?] ó fuair céim

níor nemhaide [leg. neamhmóide?] [a] huaill eiséin.

23 An t-ean dan(a) hain(i)m an fhionn-og

gabhu[i]s uaill san n-ean-ód

ger mealladh uaill as a hucht

an t-[e]arradh (f)uair ar iasacht.

24 Ó do-chí an éanluidh umhal

menmna an eoin ag medugadh

[leg. uaill a meanma ag méadughadh?, see 29d]

tol gach eoin asa haithle

dul a ndeoigh a nderluigthe. [see 13b]

25 Rug gach ean (gach) [e]ite tar ais

uaithe do dhruim a diomuis

téid sí ’sna rechtuibh roimhe

beantar hí as a huai(dh)bhrigh(th)e

26 Bearthar úain d’éis a chéile

mór an t-ádhbhar aithmhéile

glóir na cruinne do charus

ní cóir uime amharas.

27 Beirther úain-ne is ní hé a-mháin

sgoigh [leg. -th?] ar gcloinn[e] [’s] ar gconaigh

féch an móide is tuar tuirse

is ruadh mh’óide ar athtuirse.

28 Beirther tar éis go hollamh

uain-ne an flaithes fuarama(i)r

fa dheóigh gach dáil is decra(dh)

dáil an eóin ar n-imthechta.

29 Ga ttás dhó da mhéd mhaithes

[ag](na) rioghuibh no [ag] ro(dh)flaith[eas](ib)

[g]a tt[á](ú)s buaidh (a) dhealbha ar dhuine

uaill menma(dh) da m(h)eduighe.

30 Téid thort mar gach taidhbhsis

glóir diombuan an domhain-si

folamh gach glóir acht a ghrás

an domhan fóibh ar forbhás.

31 A neis Athar na n-uile [26]

fleagh ghrás is glóir siorruidhe

luach ag an uile madh aill

ar fhuath ar dhuille an domhnain.

32 Guais dhuinn muna ndernam soin

gabhthar br[a](o)t aso bheannuibh

breith ar bh[e]inn ar bhrúgh neimhe

re ndul a n(n)-e[i]rr aimsire.

33 (Re) lá an chomhairemh is cóir sga(i)th

dual cumaoin d’agra(dh) ar óglách

lenfa[i]dh sé ar chách a chne[d](t)ha

niorbh é tra(i)th a ttuigsena.

34 An Cherd do chum na daoine

gur fher curtha comaoine

do dherbh aithne na n-uile

ar dhealbh aghaidh [leg. aighthe?] aonduine.

35 Cia an fáigh nach bhfhuil ’na ráitibh

Ri(gh) neimhe an uair iomráidhter

go mbí ar uille gach aoinfhir

Ri(gh) na [leg. an] cruinne is da comaoinibh.

36 Fedh [t](d)reimsi a tt(u)igh neimhe

ar uathadh mór muinntire

a n-adhbhu(idh) a[n] aondaimh (i)s asaibh [leg. asail?]

tárla an realoin(n) rioghan-soin [leg. ríoghdha-soin?].

37 Ttul [leg. Dul?] a gcenn tuigsena an trí(a)r

trí persain aille a n-aoinrígh

Ri(gh) na [leg. an] cruinne Cerd na ndaoine

cerd do dhuine is diomhaoine.

38 Do-bheir Dia re diogrois ngaoil

da mesta a mhéd do comaoin

beag daoirir (?) da [c](g)nedh c(oi)righe

nemh ar aoindeir aithrigh(th)e.

39 Ní cualuidh mé ga mó goimh

go bhfuair aoinech d’fhuil Adha[i]mh

do thegh a Dhé gan déra

bre(i)th é air ar n-aithméala.

40 Sreabh thobair an taoibh ghonta(dh)

dóibh bu[dh] uisge ionnallta

ní iongnadh é gan fhuighi[o]l(l)

ar n-ionnladh sé sochuidhe[adh].

41 Lé toil ó nach teighim libh

le techt ngrádh Ri[o]gh an ríghth(o)igh

tú féin taibhgheoir na toile

teig (a)n[a] haimhdheoin m’ionnmuine.

42 Dar gcoimhéd [d]on chuirt nemhdha

cuirther linnar ngeinemhna

aingeal ar uille gach aoin

daingen chuire da chomáoin.

43 An t-aoinech is ísle céim

da raibhe a riaghuil firéin

an té is rí(gh) ní mó mestar

a ló na ttrí(gh) ttoighestol.