firstLine"; ?>

1769. Tainig an Chroibhdhearg go Cruachain $
Length: long 36qq
Certainty: 1
Period:
  1. 12th ult
  2. 13th early
Areas:
  1. Connacht
Classes:
  1. eulogy or
  2. inauguration
Manuscripts:
  1. RIA 1422(24/P/59) A. Russell trscr RIA 2
  2. Mayn. R 80 Aug. Russell trscr. RIA 1422
  3. Book of O’Conor Don c. 1631
  4. RIA 2(23/F/16) O’Gara MS 1655-9
  5. RIA 540(C/iv/1) 17th c. O Maolchonaire
Prints:
  1. transl. Quiggin, Misc.pres. K.Meyer, 172-4
Motifs:
  1. eulogy of appearance
  2. eulogy & description of clothes
  3. irresistible attractions for women
  4. comparison with own kin
  5. ‘bard’
  6. Inauguration
  7. fertility of land under true king
  8. symptoms of law and order
  9. prophesied ruler
  10. Hunting
Poet Christian Names:
  1. Giolla Brighde (later add. to BOCD)
Poet Surnames:
  1. MacConmidhe (poss. Chas. O’Conor’s)
Patron Christian Names:
  1. Cathal Croibhdhearg mac Toirdh.
Patron Surnames:
  1. O Conchobhair d. 1224
Meter Vars:
  1. seadhna
Poem:

Poem in printable PDF format

Táinig an Croibhdhearg go Cruachain


[E. C. Quiggin: ‘A poem by Gilbride MacNamee in praise of Cathal O’Conor’, Miscellany presented to Kuno Meyer, ed. O. Bergin and C. Marstrander, Halle, 1912, 167-77]


1 Tainic an Croibhdherg go Crúachain,

a chomhardha ad-chiú ’na láimh,

fríoth ó airmbertaib na n-éurlamh

tairrngertaigh críoch bferglan bFáil.


2 Tainig mur do tairrnghir Berchán

baisderg Cruachna, cert ar rús,

do-gab um Charn Fráoich a righe,

do balbh gáoith na tíre ar tús.


3 Do toirthig Croibhdearg na Cruachna

coillti úaine an feruinn te,

gach call bán da mbenfa farcha

go bferfa lán dabhcha dhe.


4 Ioth a ttalmhuin tuc a righe,

do-rad bláth tre bharraibh gég

do-roighne dairmes do dhoire

aighnes choinnle gloine Grég.


5 Aithne ar an rígh do-rad Banbha,

bisech ráithe rug ré mís,

an choill do baoi ar crioth don críne

gur láoi ioth ’na ríghe a-rís.


6 Tiogfa an toradh da ttí an foghmar

go flaith Gaillbhe an greadha lúaith,

días ar dhéis, crobhuing ar crobhuing

bhías ó Cheis Choruinn go Crúaich.


7 Sloinnfiod dháib, a fhiora Eirionn,

égcoscc Cathail, claisdidh riom,

sé ’s a lethbhas chlé ar na corcradh,

is é an gealchas foltghlan fionn.


8 Cosmail barr a bhais[e] deirge

re druim sgéith lé sgáoilter rúaig,

cosmhail barr a ghlaice gile

ré tarr slaite ige úaid.


9 Gile ina leine an lá gealtur

a ghlac gasda mur gha a gréin,

a lámh chle as beg ar ar báine

’na gné leg a fainne féin.


10 A lámh meic Toirrdhealbaigh Temhrach

do tairrngir Marbhán nach mair,

fúarais comhardha ó mhac Muire

[s]lat ro-Bhanbha uile air.


11 A bhas Croibhdearg choinnle Tuama,

is tú as caoimhe ad-connarc féin,

samhail gud bhois núidhe neimhnigh

re cois glúine neimhghil Néill.


12 Gabhais thios fa a troighidh mbuinnghil

bróig ndubhdhoinn go ndruimnigh snáith,

ma a bhais n-áluinn leabhair lethdhuinn

geabhuidh lamhuinn mbreacchuirr mbláith.


13 Gabhuis uime ar n-eirge a mochtráth

matal sgarláoid, sgiamhdha a corp,

matal ríogh mallshúilech Múaidhe

dalldhuineach sdiom úaine ort.


14 Da mbeith ’na garrdha gáir chatha

ní clos thall ré tighe an tslúaigh,

do-cluinter sanas ann uile

in tann gabhas duine a dhúain.


15 Ni choisgfed cuig cuigidh Eireann

oirecht Cathail in chuil tais

coisgidh camdhúain bhaird nó bruiling,

glanshlúaigh an aird chúilfinn chais.


16 Toirrdhealbach mór airdrigh Eirionn

athair an ríog ó ráith Floinn

da bfechtar cia bhus ferr athair

do-sía geall Chathail da chloinn.


17 Mac Toirrdhealbaigh trilis ghéugach,

geal a cholpa, corcra a bhas,

nochar gabh céile mur Chathal

Éire ar ndol a athar as.


18 Aghaidh thes re taoib na Sionna

sáorchlann Crúachna in comráidh bhinn;

aghaidh thuaidh ’ga lecain leabhair

’gun Múaidh mbreacaigh ealaigh fhinn.


19 Aghuidh a cCrúachain moir Mheadhbha

mac Toirrdealbaig trilis nocht,

cuirn medha ime aga n-ibhe

gille geala ag fidhe a bfolt.


20 Créd do mhedhruigh mná na cruinne

fa Connochtuibh Chnuic an Sgáil?

créud a-tá a ngruaidhibh in giolla

do bhuaidhir mná fionna Fáil?


21 An teine mhór nó an miodh deighriogh

do derg aghaidh rí Ros Cré?

nó an í an ferg do gríos a grúaidhe

nó in derg bhíos gach n-úaire é.


22 Ruithnedh an éusga an úair ghontar

a ngrúaidhibh Connacht on Chéis,

aighthe an tshlúaigh mar grios na greine

an uair bhíos Éire da éis.


23 Rí Buille na bíodh gan tionol

ar ttecht chuige ar cenn a bhó,

rí Crúachan nocha ttéid troighid

beith uathad is doiligh dhó.


24 Eirge moch a maidin shámhraidh

do seailg fhiadh da erla cas

drúcht ar in bfeór, lon ag labra,

reód ar ndol a anma as.


25 Groidhe lúatha laimh re Sionainn

ar srathaibh gorma is geal bláth,

sgor sheng ar srathaibh na Múaidhe,

lachain chenn úaine ar gach n-áth.


26 Uille gach abhla re talmhuin

a ttír Chathail Cruachna hAoi,

gach coll úr re heigin innte

léigidh a ghlún fillti fáoi.


27 Gach cnú chorr ag cur a bláoisce

fa bhun slaite ar slios túir

grainne buidhe ag cur a chochuill

fa bhun muine fhochaim úir.


28 Crobuing derg ar duillib corcra

ar choilltibh uaine an fhóid mhín,

tig a-núas ’na ttáosgaibh troma

cnúas go mbláosgaib donna dhíbh.


29 Leth Cuinn ríamh ag ríoghraidh Temhrach

a-tá ar lár an Leabhair Ghirr,

do Leith Mhogha do budh meradh

dola a leith na leabhar linn.


30 Neimcert lem od láimh, a Croibhdheirg,

ag comhroinn Fhódhla in fhóid buig,

leis an lucht tuaidh an treas rogha,

Es Rúaidh is Es Dara dhuid.


31 Ni lamh nech do chloinn an Croibhdheirg

cromadh slaite ar son a cnó,

gach slat chuill re crúas a smachta

a cnúas ni buing dalta dhó.


32 Cert idir charuid is námhuid

do-ní leómhan Linne Féig,

tiogfa síon bhalbh ina breathuibh

ní mharbh fhíor ’s ní bhethuid bréig.


33 D’Ó Chonchobair is cáin airdrig

argain bhaile a mbláosguibh cnó,

a cháin a ccaolach a ghealcholl

búdh táin láoghach bhenncorr bhó.


34 Smacht Í Chonchobhair Chnuic Múaidhe

da gach meirlech do mhuin cheill

ma fuair boin nó each ar iarraidh

do ghoir neach a fiadhuin féin.


35 A chruidh oram fhichid loilghech

laimderg Cruachna in comráidh mhín

budh cuairt bhó da mbía ’na dheghthoigh,

do-sía a dhó ’san dechmaid dhíbh.


36 Ó do ríoghsat ríoghradh Connacht

Cathal Croibhderg caruid mná,

ní bhí gart dall ina dhomhan,

lacht ann is toradh a-ta. TÁINIC