firstLine"; ?>

638. Deacair iomlaoid chlann cConaill $
Length: very long 50qq
Certainty: 5
Period:
  1. 16th mid
Areas:
  1. Ulster
Classes:
  1. Petition mp
Manuscripts:
  1. RIA2 (23/F/16) O’Gara MS 1655-9
  2. NLI G167 Seamus MagUidhir 1727
Motifs:
  1. imagery for patron
  2. comparison with all others
  3. comparison with own kin
  4. allusion to writing poetry q. 4
  5. poet-patron relationship
  6. prophecy of ruler
  7. place-names for ornament
Poet Christian Names:
  1. Cucoigcriche NLI G167
Poet Surnames:
  1. O Cleirigh
Patron Christian Names:
  1. an Calbhach
Patron Surnames:
  1. O Domhnaill
Apologue Subclasses:
  1. Cormac mac Airt quarrels with Fitheal
Meter Vars:
  1. RannBheag
Poem:

Poem in printable PDF format

Deacair iomlaoid chlann gConaill

[RIA 2 (23/F/16), ‘O’Gara’, 82]

{Cúchoigcríche Ó Cléirigh}

[The apologue beginning at qt 19 is published by E. Knott in Irish Syllabic Poetry, 67-9]

[Rannaíocht Bheag, Dán Díreach]


1 Deacair iomláoit chlann cConuill

iomláoit is f[h]err ni bfhuighinn

minic dhíobh cnú os crobhuing

síol Conaill ’sa chlú cuirim.

2 Clann Conuill gan cló n-ei(o)nigh

gach dáimh mur thoghuim toghaidh

dlighthir (?) tríall go tráigh tToraigh

gabhaidh damh [riamh] mur roghain.

3 Mor sgol togus mur thoghuim

dul da malairt ni mholuim

breath na[ch] du ar ceilt da gceilinn

beirim breath [ceirt?] le Conuill

4 Geall rinn ar gclú da gcuireadh

a llinn clú os gach calad[h]

d’fhuil Neill ca dírge(adh) dligheadh

(a) sgribhne a bfileadh fé[i]n fagh(th)ar.

5 Togha ar crú cCuinn da gcuirinn

rogha an uird cnú don crobhuing

a shamail ann ni fhaghuim

gabhuim raghain clann gConuill.

6 Ni scél sin ar fhén adhar

ma théid sibh a lleth (na) leabhar

ge bé bhás f[h]earr d’fhóir Mhuman

geall Uladh dóibh ni dleaghar.

7 Ulltaigh féin fa chlú cuirim

dréim ar chlú risin gcrobhuincc

thall ni fhionnmaoid go bfhuighinn

sguirim d’iomláoid chlann cConaill.

8 Rogha shíol cCuinn an Calbhac[h]

síol cCuinn ga brath do Breaghmach

minic rígh do ráith Luigh(i)dheach

súirgeach ngní(o)mh re táth Teamhrach.

9 Crích Cobhthaig[h] dh’úaim ’na amhuill

do-chondchas an uaimh d’Áoibhill

minicc fríth d’úaim ar Éirinn

crích Fheilim d’úaim a n-áoineincc.

10 Fiond Fanad fear a tabaigh

braighe ghill leasa Lugha[i]dh

mur gach n-ágh do bhí ar Bhreadhuibh

Teamhair a lán cráoi cubhaidh.

11 Gidh mac rí[ogh] thú ar fhonn Oillill

tú an rí ’sa lorcc da leanoim

a éasccá lán chla(i)nn cConuill

Coluim thall da rádh romhuind.

12 Tú an tshlat d’fhiodhbaidh Airt Éinfir

o fionnmhuig Airt ar í(e)arraidh

cía im Boinn nar chuir fa cánaidh

fuil Dálaigh róimh do ríagail.

13 Ar mheas Gaoideal guirt Oilill

meadh dhuit d’áoinfher ní fhoghuim

damhna righ thort ni thoghuim

tar shíol cConuill ort anuim.

14 A eóin d’ealtain bhrúaigh Bóinne

do budh úair treabhta tnúidhe

na gláin gáoil lér ghabh Ére

dáoibh féne is gar na glúine.

15 Nir gheall me rogha romhoinn

an te do thoghus toghuim

mur chuid chroinn is tu thoghuim

anuim do roinn chru gConuill

16 D’fhé[i]n Bhanbha ruccus roghain

an Calbhach ursa an einigh

d’fhuil Chuinn ni fhéachfum (?) d’fholaid[h]

éncrand toraidh fhuind Fhuinigh.

17 Ró muirne ar tacht ’na thúaruim

da mbedh oirne i ngach éneing

ni druim da bhrígh do-bhearuinn

re rélluinn ríogh fhlaither Fhremhuinn.s

18 Fuarus ar bur séd samhuil

sccel súaithnidh ar bur sligidh

lorg sgeóil tre leabhraibh leanaimh

dleadhur leanmain eóil d’fhilid[h].

19 Ollamh Chormaic triath Teamhra

ios Cormac na gclár ndiomdha

cás nach cóir do labhras

tarla ar bfhás doibh ’na diomdha.

20 Ceart ón rí[gh]-sin ’ga roibhe

nir ghabh Fitheal an file

diongna thoil do thír eile

gur shín roimhe o mhadh Midhe.

21 Ollamh fuinn Tuathail tríallaidh

go Cruachuin an fhuinnaraigh

sé da ghac áon is úamhan

fa táom uabhair é ar fheachuin.

22 Mac Airt Áoinfhir da bfechadh

leis ’na eagmhais dob uathadh

rí o bfúair gach dámh ditheal

Fitheal úaidh a gclar Crúachan.

23 Cairbre oighir chráoi Connla

nír fholaigh a maoith meanmha

ceól na fíon bhile Banbha

damhna riogh thighe Teamhra.

24 Lán do bhrón é fa fhilidh

fáth a bhróin a gcéill cuiridh

úa Cuinn fa horrdeirc n-[o]inigh

oighir Cormaic fhuinn F[h]uinidh

25 Cairbre an úairsin síar síridh [83]

go híath Crúachan ’na cheimibh

móid nir chonnaibh re clíaruibh

d’iarraidh ollaimh fhóid Eimhir.

26 Beirios beó trath gan toirneamh

na heo gan fáth nir haingeadh

da breac bruaich na leac linnmear

air ar inber breac mbaillgheal.

27 Cuach ar tús do lacht linidh

an chnú do cnúas mac Milidh

fear nar fhúar croidhe um clíaraibh

iarraidh cuagh oile d’f[h]íors[h]roibh.

28 Breac beó in gach cúaigh cuiridh

beo na mbreac nir bhuan gcomhair

tug go fúar ar dáimh doiligh

soighin graidh fa tuar toraidh.

29 Nirb fhada beo an bric chorcra

ar a bheó as-tigh ní teachta

se ar na cladh san cuagh lachta

dalta trath f[h]uair da eachtra.

30 Eo an cúaigh uisge ar a n-agaidh

dar dhúal uisge gach orir

an t-eó nar mhall tre maruibh

mairidh beó ann gan oidhidh.

31 Crann phailme d’fhiodh an einigh

Cairbre an crann fa tiugh d’t(h)oraidh

fada rind rand a chinid[h]

re filidh clann gCuinn canaidh

32 “O threicceas duine a duthaigh

tuicc ar n-eiccion a Fhithil

do rer an da eó ar fhechain

féacha[idh] fen nac beó bithar.”

33 Ceann na tromdhámh soir sínidh

do muin an comhráidh céillidh

d’fios cinn [leg. fine?] Cuinn re clíaruibh

triallaidh file(dh) fhuind Eimhir.

34 Teid le Cairbre craoi Lugaidh

dráoi Cairbri is a chinidh

dhó dob e am(adh) a chuiridh

cuiridh se and don fhilidh.

35 Fitheal re Cairbri ar gceangal

Cairbri d’Fitheal dob urrad[h]

ar gclodh do fhuair an t-ollamh

mór mbronnadh úaidh gan hullamh (?).

36 D’oighre Cairbhre o chlar Bóinne

re Cairbre os[a] tráth tnuidhe

gar gáol a gclú da chele

táobh re bfhéile is dú duinne.

37 Medh clú na gcedfer ceang[l]aidh (?)

a gclú ar énfer ac anmhain

tonn clú do thuil ’na tonnmu[i]r

foghlaidh a cruidh clú an Calbaigh

38 Breac an lachta is é ar samail

tar eis eachtra gach oirir

mithid do a chlíar do chabair (?)

ag so ragain fhian Oiligh.

39 Breac a n-uiscce(dh) díom denaidh

duit-si os ac díol gach enfhir

caithmeach crú Cuinn re clíaruiph

tiaghair do druim clu a gcéimibh.

40 Clu i ngach aird orrtha ar fhegain

Cormac ’sa[n] Cairbre o chíanuibh

ar fher a clú is da denuim

clú énfhir rú do riagail.

41 Damh ré(dh) na tána toghuim

do fhineadh [leg. d’fhine?] Dálaigh mur dhlighim

méd a dhúas ann ní fhaghuim

clann Conuill súas da sirinn.

42 Fada misi am dhaimh dheoradh

in náir leis os da laoideadh

mana beime hé ar fheugan

d’enndamh ré(id) glere Gaoideal.

43 Foirend tilidh fhóid Fhuinidh

náir gan fhilidh ’gan oighir

ni budh rí do ré[i]r dligidh

ri gan fhilidh d’fe[i]n Oiligh.

44 Fuireach a gcrich da gcuirinn

gan toigheacht a tír Conuill

cuid dar gceas in uair anuim

nach bfhaghuim Eas Ruaidh romhuinn.

45 Cúan Sionna na sreabh ndhathgeal

sinne as ar gceas ní cuirfeadh

ód-chluin sinn lúadh ar Lei[th]fer

cion [leg. deithbher?] linn ag cúan chuirt[h]er (?).

46 On toil ní fhuighinn anmhoin

cuirim lér thoil gan turbaidh

siaide an toil o linn Luimnigh

do chuimhnigh sinn magh Murbaigh.

47 Fuinn Fhinne tar íath Siúire

dar linne is íad is áille

go treicfinn toil tragh Dháoile

do shlán fáoinne a magh Máighe.

48 Coig righ do riar an Calbaigh

do-níth ar ttriall gan turbaidh

cach linn benair go Breaghmaigh

dleag[air] lea[n]muin ciad [leg. cinn?] cunnraidh.

49 A diol fhir an fear thoghuim

ar meas gach f[h]ir da fhoirind

rath Breagh an gardha godhuing

gonoim fear d’adhba Oilill.

50 Iomdha brath righ gan righe

do-ní brath nach brath núaidhe

aire mhúir Cuinn re céle

Ére ac tnúth re tuinn túaidhe.