firstLine"; ?>

901. Fada re coimead clu Roisdeard $
Length: long 39qq + prose
Certainty: 1
Period:
  1. 16th mid
  2. 16th ult
Areas:
  1. Munster or Leinster
Classes:
  1. eulogy mp
Manuscripts:
  1. RIA 998 (23/F/21) Vellum 16th cent.
Prints:
  1. text Carney PB no. i
Motifs:
  1. imagery for patron (nut-tree)
  2. nobility of ancestry
  3. comparison of patron with all others
  4. Function of poetry: preserving fame
  5. patron’s liberality to poets
  6. reim rioghraidh, regnal list
  7. cios, cain, tribute
  8. list of subject territories
  9. allusion to Ruaraiocht
  10. Classical allusion
Poet Christian Names:
  1. Torna mac Maoilin (RIA 998)
Poet Surnames:
  1. O Maolchonaire ?
Patron Christian Names:
  1. Richard mc Piaruis & mc Mairgreag FitzG.
Patron Surnames:
  1. Butler (Viscount Mountgarrett d. 1571)
Apologue Subclasses:
  1. Conall Clogach cursed at Druim Ceat
  2. ever-fruitful nut-tree in west of India
Meter Vars:
  1. crosantacht (sneadhbhairdne)
Poem:

Poem in printable PDF format

Fada re a choimhéad clú Roisdeard


[Carney, James: Poems on the Butlers: of Ormond, Cahir, and Dunboyne (A.D. 1400-1650), Dublin, 1945, poem 1]


Torna mac Maoilín.cc.


1 Fada re a choimhéd clú Roisdeard

do réir chéimeann,

sén d’fhior an tromchlú nach trághann,

onchú Éireann.


2 Onchú Éireann, éigne Bearbha

nach beag áiriomh,

daor cheannghus a chlú ó chliaruibh,

bladh nár báidheadh.


3 Sliocht Cathaoir Mhóir is Clann Créidhe

do char Frémhann

ag coimmeas re díol a ndáileann,

is ríomh réllann.


4 Geall coimhleanga do chlú Roisdeard -

ní réim diamhair -

gur sháruigh clú Í Néill náraigh,

béim don Bhrianfhuil.


5 Lomnán dá chlú críocha Sagsan,

seólchrann Alban,

ní raibhe ar chlú ann a urdail,

lann nár laghdadh.


6 Lánrobhurta d’fholaibh iarla,

oineach iomnáir,

Roisdeard Buitléir nach tearc tromshlóigh,

ceart re connmháil.


7 Aisdreach ar chlú an mheic-sin Mairghrég

tar muir ttonnruaidh,

ráinig ar cuairt ó ghéig Gabhráin

san nGréig gormruaidh.


8 Coimhéd clú mu cheard do Roisdeard,

rogha nuachair,

lór d’aoinfhear mar ord a fhéchuin,

borb an buachuil.


(a) Fa borb an buachuil 7 fa haimhghlic an t-aoghaire Conall Clogach mac Aodha meic Ainmireach tar éis a easguine do Cholam Chille ag mórdháil Droma Ceat, ag feitheamh 7 ag forcoimhéd Bearnuis Mhóir Tíre hAodha car gacha caomhlae. Agus do bhuail trí laochbhuille lánmhóra dá luirg gacha tráth nóna ar taobh na tolcha ar eagla élóidh don chnuc tar Cruachuin siar; as cosmhuil sin rem cheird féin, ag feitheamh 7 ag forcoimhéd clú Roisdeard Builtéir, meic an iarla. Ór ciamadh amhlaidh no bheinn 7 seacht ccinn orm, 7 seacht mbeóil ar gach ceann díbh, 7 seacht tteangtha in gach bél díbh, 7 seacht solabhra suadh in gach teanguidh, budh doiligh damh teisd 7 tuarasgbháil meic Iarla Urmhumhan d’innisin, ar ghal 7 ar ghaisgeadh, ar neart 7 ar niadhachus, ar dheilbh 7 ar dhaonacht.


9 Daonacht Roisdeard ní reich éinfhear

d’uaislibh Banbha,

do ghabh risin ccléir do choimhdhe

céim as calma.


10 An curaidhmhír mar Choin Eamhna,

oga Mumhan,

do-gheibh triath dúinn, feart ag fleadhuibh,

ceart an churadh.


11 Deacair coimmeas re mac Mairghrég

ar mhéd oinigh,

iadhadh gaid um ghrán nó um ghainimh

as dál doiligh.


12 Imirt ríogh fá Risdeard Buitlér,

bearta réidhe,

ceannchar leis gach dán dá dhaoire,

clár na cléire.


13 Crann ós fhiodhbhaidh d’fhuil na n-iarladh,

ard ar dhuasaibh,

do thuill a ghnaoi barr ar bhéasaibh,

ar gcrann cnuasaigh.


(b) Agus crann caomháluinn cnuasuigh innisid eólaigh do bheith a n-iathur na hInnia, 7 bídh meas abaigh ionbhuana gach aonráithe don bhliadhuin air. Agus atá crann orrdhruic éxsamhail oile a n-iathur na hEórpa do-rinne fás 7 furbuirt tré dhoire dhíoghuinn na daonachta 7 tré lubhghurt fhíorchumhra na féile d’fhíonfhuil échtuigh airdmheic uasail orrdhruic na n-iarladh. Agus iongnadh oile: mar bhíos an bile buadhach sin ag comhroinn cnuais 7 ag bronnadh bláith do thriathaibh 7 do thighearnaibh, d’amhsaibh, d’fhíorlaochaibh, d’éigsibh 7 d’ollamhnaibh, 7 do chách uile gu comhchoitcheann, 7 ní lughuide a mheas ná a mhórthoradh a gcuireann dá chnuas ó chéile.


14 Mac iarla gan cruas, gan caoile,

duas as déine,

do chuir a chlú tar gnaoi Guaire

gu Baoi Béirre.


15 Téid a bhladh ’s a ainm gu hÍle,

failm na féile,

conchlann dá mhaith is dá mhíne

flaith na Féine.


16 Do chonnuimh linn táith gach tíre

cách ’na chéile,

ré lán do reacht na riaghla

nach tearc tréidhe.


17 Gég ordhruic don fhiodh as úire

nach mion méine,

do-gheibh díol deacra gach dáimhe,

fearta féile.


(c) Agus as mór na fearta féile do mhac Iarla Urmhumhan a chlú 7 a ainm 7 a áireamh arna sgríobhadh ag ollamhnaibh sgol críche Banbha a leabhruibh irse 7 annála .i. Roisdeard rathmhur robhladhach, mac miadhach meargánta Iarla orrdhruic Urmhumhan, 7 Mairghrég mhasglach mhórdhuasach, inghean Gearóid ghruadhchorcra, Gúisdís Éirionn, dob í a mháthair.


18 A cheart ar Síol cCéin ’s ar Cruachán

Éile áthaigh,

tú tairngeartach Fhinn is Fhíthil

linn do láthuir.


19 Orrdhruic a ainm ó iath Teamhra,

triath gach tíre,

mór rachus a ccéim dá chuaine

’na réim ríghe.


20 Réim ríoghruidhe Roisdeard Builtér

na mbeart neamhchas,

ní leigfeam ar aon ’na fhoilcheas,

saor an seanchas.


21 Iarla Urmhumhan ainm Phiaruis

dár phort Luimneach;

Gúisdís Éireann an fionn failgheach,

mionn na Muimhneach.


22 Do sheanathair Sémus Builtér

na mbeann sídhe,

rug ar oineach geall ó Ghuaire,

teann gach tíre.


23 Roisdeard Builtér fa borb aigneadh

athuir Émuinn,

do chosuin gach raon gu Raoilinn

an saor séghuinn.


24 Sémus Fionn, Seaán is Sémus

fa saor croidhe,

trí hiarladha sa raon reimhe,

gaol is goire.


25 Sliocht Taidhg mheic Céin do chuir Émann

re hord n-ágha,

an t-Iarla Balbh fána buana

tarbh na tána.


26 Cóig Tiobóide do thogh Banbha,

bean gach deighfhir;

ní ró molta a tteisd do thuirimh,

ceisd nár ceileadh.


27 Uaitér Buitlér nár bheag calmacht,

cneas mar chubhur,

mac Gilibeard nach tearc toradh,

ceap na ccuradh.


28 Uaitér ar tús tug a chabhlach

gu Crích Éibhir,

nír ghabh an chuid chaol da cánaibh,

taom da thréidhibh.


29 An t-Inbhear Mór, libh an longphort

ó ló an chéidfhir;

cíoscháin ar crích Náis don óigfhear

d’áis nó d’éigin.


30 An dá Urmhumhain ’s an t-Aonach

d’éis gach énfhuinn,

Port Láirge is Luimneach ní luaidhim

t’fhuidhleach d’Éirinn.


31 At eitne óir d’fhuil na n-iarladh

nár ob deabhaidh,

t’eachtra dá sgríobhthuir ag sgolaibh

líonfaidh leabhair.


32 Lór d’fhianaibh a n-aimsir chatha

do chúis uamhuin,

silleadh Risdeard neartmhuir náraigh

dearcgloin duanaigh.


33 Dígeann gach ciúil, cruit Meic Manair,

meadh dá chomhrádh,

tearc ceól ’na chomhar budh comhdhual

d’fhoghur orghán.


34 Catha móra um mac an iarla

nach mion meadhair,

gearr mhairfeas a gcáin ’s a gcomha

’na láimh leabhair.


35 Lámh chosanta muighe Mhumhan,

mionn gach baile,

lór don chrích-se an lámh mar luighe,

dál is daire.


36 Tug lámh méirgheal mílidh Siúire

sníomh a sleaghaibh,

lámh thrén bhíos fial re gach filidh,

dian a ndeabhaidh.


37 Glac bhairrleabhur gríbhe Bearbha

nach beag mholtuir,

samhuil do láimh échtuigh Earcail

créchtuigh corcruigh.


38 Lámh as fhearr dár fhás a gualainn

a ngéig óiggil,

gairid bhus lón don láimh láidir

cáin gach cóigidh.


39 Sgoth gach éigsi d’airdghéig Caisil

ní cúis iongnadh,

lámh lé cceannchar gach duan dealbhghlan

ar buar biodhbhadh.